Minuskuła romańska

  Minuskuła romańska przejawia się w prostocie i regularności szerokich form liter oraz w okrągłości kształtu łuków. Zmiany jakim podlega to pismo są powolne i uchwytne dopiero przy bliższym poznaniu. Rękopisy w X w.posługują się kapitałą, uncjałą i półuncjałą dla tytułów i inicjałów, zaś do tekstów używają minuskuły romańskiej, która uzyskuje w tym wieku określone cechy odróżniające ją od pism IX w. I tak - znika otwarte "a" w kształcie dwóch "c" na rzecz uncjalnego "a"z tym, że trzon jego w IX w. silnie pochylony zaczyna przybierać coraz bardziej pionowy kierunek. Coraz częściej używa się też obok "d" prostego
"δ" uncjalne z laską silnie pochyloną wstecz w lewo, czasem prawie poziomą. Dolny i górny łuk "g" w poprzednim wieku otwarte u dołu, w X w. zamykają się. Majuskulne "n", używane w karolinie wycofuje się z użycia rezerwując sobie nadal miejsce na końcu wyrazów. Trzony "m"i "n" wcześniej łukowate, pochylone w lewo i ostro kończące się, przybierają pionową i równomiernie prostą formę, a ostatni trzon wygina się u podstawy w prawo, podobnie jak "i" i "u", których trzonki także u góry uzyskują cienkie nasadki, podobne nasadki mają czasem dolne laski "p" i "q". Górne laski "b","d","h","l" tracą pałkowate zgrubienia i wykazują jednakową grubość na całej wysokości( czasem mają u góry cienkie kreski nasadkowe). Znikają całkowicie ligatury kursywne, a rozpowszechnia się rzadka wcześniej (przed X w.) ligatura dyftongi "ae" w postaci tzw."e caudata" na kształt naszego "ę".

minuskuła romańska z XI-XII w. kardynała Deusdedita Collectio canonum (1099-1118)


BIBLIOGRAFIA
W. Semkowicz, Paleografia łacińska, Kraków 2011, wyd.III